زامۆ عمر سعید
سیستەمی چاودێری تەندروستی عێراق بە قووڵی تێکچووە بەهۆی گەندەڵی بەربڵاوەوە، کە ئەولەویەتەکانی لە سەلامەتی نەخۆش و چاودێری کوالیتی دوورخستۆتەوە بەرەو قازانجی کەسی و سیاسی. لەبری ئەوەی وەبەرهێنان لە نەخۆشخانەکان و کارکردنی دروست، ستافی ڕاهێنراو و پێداویستییە پزیشکییە متمانەپێکراوەکاندا بکرێت، زۆرجار سەرچاوەکان بە خراپ بەکاردەهێنرێن یان لادەبرێن، ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی دامەزراوەکانی چاودێری تەندروستی کەم بودجەیان هەبێت و بە شێوەیەکی خراپ پارێزگارییان لێدەکرێت. ئەم کێشەیە بە شێوەیەکی کارەساتبار لە کاتی ئاگرکەوتنەوە کوشندەکانی نەخۆشخانەکان لە ساڵی ٢٠٢١دا ڕوون بووەوە، کە شکستی سەلامەتی توندی ئاشکرا کرد، لەوانە قەرەباڵغی بەشی نەخۆشخانەکان، نەبوونی زەنگی ئاگرکوژێنەوە، دەرچوونی فریاگوزاری ناتەواو و هەڵەی سیستەمی کارەبایی و ئۆکسجین. زۆرێک لەو مەترسیانە پێشتر دەستنیشانکرابوون، بەڵام ڕێوشوێنێکی کەم گیرا، چونکە چاککردنیان خزمەت بە بەرژەوەندی دارایی ئەو کەسانە نەدەکرد کە کۆنترۆڵیان دەکرد. هەروەها گەندەڵی کاریگەری لەسەر پرۆسەکانی دابینکردن هەیە، کە هەندێکجار گرێبەستی دەرمان و ئامێر و بیناسازی لەسەر بنەمای پەیوەندی کەسی یان قازانج دەدرێت نەک ستانداردەکانی کوالیتی و سەلامەتی. لە ئەنجامدا نەخۆشخانەکان لەوانەیە دەرمانی ناستاندارد یان ساختە، ئامێری بەسەرچوو و ژێرخانی خراپ دروستکراو وەربگرن. سەرەڕای ئەوە، خراپ بەڕێوەبردن و لایەنگری دەتوانێت کاریگەری لەسەر شێوازەکانی دامەزراندنی کارمەند هەبێت، کە دەبێتە هۆی ستافی کەم بڕوانامە یان دابەشکردنی نایەکسانی کارمەندانی لێهاتوو لە چاودێری تەندروستی. ئەم پرسانە یەکدەگرن و سیستەمێک دروست دەکەن کە زۆرجار نەخۆشەکان ڕووبەڕووی دواکەوتنی درێژخایەن دەبنەوە، دەستڕاگەیشتن بە چارەسەرە بنەڕەتییەکان سنووردارە، و مەترسییەکان زیاد دەکات تەنانەت لە کاتی ڕێکارە پزیشکییە ڕۆتینییەکاندا. دەرئەنجامەکانی توندن: متمانە بە سیستەمی چاوەدێری تەندروستی کەم دەبێتەوە، نایەکسانی لە دەستڕاگەیشتن بە چاوەدێری گەشە دەکات، و زۆرێک لە نەخۆشی و برینەکان کە دەکرا لەبری ئەوە بە شێوەیەکی کاریگەر چارەسەر بکرایە، دەبنە هۆی ئازار یان مردن کە دەتوانرێت ڕێگری لێبکرێت. بەگشتی، گەندەڵی سیستەمی چاودێری تەندروستی عێراقی کردووە بە تۆڕێکی ناسک و متمانەپێنەکراو، کە زۆرجار چاوپۆشی لە پێداویستییەکانی نەخۆشەکان دەکرێت، ئەمەش تیشک دەخاتە سەر پێویستی بەپەلەی شەفافیەت و لێپرسینەوە و چاکسازییەکی مانادار بۆ گەڕاندنەوەی سەلامەتی و متمانەی گشتی.